Nawigacja

Segiet i Sucha Góra częścią światowego dziedzictwa UNESCO

9 lipca w Krakowie zapadła decyzja o wpisaniu tarnogórskiej zabytkowej kopalni ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi na prestiżową listę światowego dziedzictwa UNESCO. Dotychczas znajdowało się na niej 14 obiektów z Polski, ale nie było tam żadnego z województwa śląskiego.

W ten sposób Tarnowskie Góry przecierają szlak dla kolejnych obiektów z naszego regionu. Potencjału na Śląsku nie brakuje, a pogórniczych obiektów na liście UNESCO jest sporo, choćby: stanowiska górnicze w Walonii (Belgia), zagłębie górnicze Nord-Pas-de-Calais (Francja), kopalnie złota Las Medulas (Hiszpania), kopalnie rud miedzi i srebra w Rammelsberg (Niemcy) oraz kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein w Essen (Niemcy).

Zabytkowa Kopalnia Srebra to jedyna w Polsce trasa turystyczna wytyczona w podziemiach będących pozostałością po dawnych kopalniach rud srebra, ołowiu i cynku. Stanowi niewielki fragment dawnej kopalni Fryderyk. Do zwiedzania została udostępniona w 1976 r. Na głębokości 40 metrów turyści pokonują szlak o długości 1740 metrów, w tym 300 metrów łodzią. Trasa została urozmaicona dźwiękami naśladującymi prace górników, efekt zwału kopalnianego oraz jadących wózków. W 2012 roku w budynku nadszybia otwarto multimedialne muzeum nawiązujące do historii, geologii oraz technik wydobycia i odwadniania podziemi. Sztolnia Czarnego Pstrąga, położona na terenie Parku Repeckiego jest odrębnie udostępnianą atrakcją Tarnowskich Gór. Jej zwiedzanie polega na przepłynięciu łodziami 600-metrowego odcinka sztolni między szybami „Ewa” i „Sylwester” (najdłuższy w Polsce podziemny przepływ łodziami).

Zarówno sztolnia, jak i kopalnia są od lat na prezydenckiej liście Pomników Historii. Ponadto od listopada 2014 r. kopalnia jest tzw. punktem kotwicznym sieci Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH), skupiającego ok. 200 zabytków techniki w Europie. Obiekty te należą też do Szlaku Zabytków Techniki Woj. Śląskiego.

W 2016 odwiedziło je ok. 120 tys. gości. Od roku 2011 co roku turystów jest tu o około 5 tys. więcej. Szacuje się, że po wpisie na listę UNESCO będzie ich o 30, a może nawet 100 proc. więcej, czyli minimum 150 tysięcy. Tak pozwalają myśleć przykłady innych wpisanych na listę obiektów.

Obrady Komitetu Światowego Dziedzictwa, który spotyka się raz do roku na sesji zwyczajnej, w tym roku rozpoczęły się 2 lipca i trwały do 12 lipca. To była 41. sesja komitetu. W jego skład wchodzi 21 państw: Angola, Azerbejdżan, Burkina Faso, Chorwacja, Filipiny, Finlandia, Indonezja, Jamajka, Kazachstan, Kuba, Kuwejt, Liban, Peru, Portugalia, Korea Płd., Tunezja, Turcja, Wietnam, Zimbabwe, Tanzania oraz Polska, która ostatni rok zasiada w komitecie. W czasie krakowskich obrad komitet analizował 35 kandydatur do wpisu na listę UNESCO.

Potrzeba było aprobaty 14 państw, aby wniosek został rozpatrzony pozytywnie, czyli zdobyć 2/3 głosów. Tarnowskie Góry do tej historycznej chwili przygotowywały się przez ponad 6 lat. Aplikacja, którą złożyły, liczyła ponad 1000 stron – wniosek, załączniki i plan zarządzania do roku 2020. Przedstawiała cały górniczy kompleks, który funkcjonował w Tarnowskich Górach. Obejmował on nie tylko obiekty podziemne, ale też rozbudowaną infrastrukturę na powierzchni.

We wniosku wymieniono 28 obiektów, nie tylko w Tarnowskich Górach, ale też w sąsiednich Zbrosławicach i Bytomiu. Są to pozostałości po dawnych kopalniach rud srebra, ołowiu i cynku, kopalniane wyrobiska i szyby górnicze, system odwadniania i wykorzystania wody pogórniczej oraz elementy krajobrazu kulturowego. Wśród nich są: Zabytkowa Kopalnia Srebra, Głęboka Sztolnia Fryderyk wraz ze znaną turystom Sztolnią Czarnego Pstrąga,  Hałda Popłuczkowa, łąki pogórnicze oraz Park Miejski, który jest pierwszym w Europie udanym przykładem rewitalizacji terenów poprzemysłowych.
To, co je wyróżnia na tle innych ośrodków górniczych w Europie to zakres, w jakim zachowały się wyrobiska górnicze i mądre podejście do gospodarowania zasobami środowiska, które doprowadziło do zlikwidowania zagrożenia wodnego i jednoczesnego zagospodarowania wody na potrzeby ludzi.

 Część wymienionych w dokumencie obiektów znajduje się po stronie Bytomia. To rezerwat Segiet i leżąca na jego terenie Srebrna Góra.

Trzeba zaznaczyć, że tarnogórska kandydatura na listę UNESCO była jedną z najbardziej skomplikowanych w historii polskich starań o wpis ze względu na liczbę właścicieli obiektów. W listopadzie ubiegłego roku porozumienie w tej sprawie sygnowały: województwo śląskie, Tarnowskie Góry, Bytom, powiat tarnogórski, gmina Zbrosławice, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach, Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach, Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów, Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Tarnowskich Górach, Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej i Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

O wpisie na listę światowego dziedzictwa dyskutowano w Sejmie. Władze Tarnowskich Gór podpisały również porozumienie z Uniwersytetem Śląskim, a w czerwcu zorganizowano wizyty ambasadorów Filipin i Angoli, czyli krajów, które będą głosować w czasie obrad Komitetu Światowego Dziedzictwa.

Rezerwat Segiet Utworzony w 1953 r., w celu zachowania fragmentu naturalnego lasu bukowego dawnego Lasu Segieckiego. Podłoże skalne tego terenu stanowią triasowe wapienie muszlowe oraz dolomity margliste i kruszconośne. Flora rezerwatu składa się z 15 gatunków drzew, 9 gatunków krzewów i 103 gatunków roślin zielnych. Występuje tutaj prawie jednolity drzewostan bukowy, z domieszką jaworu, świerka, sosny i brzozy.

Srebrna Góra (347 m. n.p.m.) Swoją nazwę zawdzięcza złożom srebra, nie tylko w postaci kruszcowej, ale także jako galena (inaczej błyszcz ołowiu – pospolity minerał, w składzie którego dominuje ołów z domieszką srebra), oraz galman (ruda z dużą zawartością cynku). Eksploatacja okolicznych terenów trwała długo, poniżej góry przebiegały chodniki kopalni „Fryderyk” w czasie rozkwitu tarnogórskiego górnictwa w drugie połowie XVIII wieku. Kilkadziesiąt lat później na Srebrnej Górze wzniesiono kopalnię rud cynku.

Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO – to lista obiektów dziedzictwa naturalnego i kulturalnego o „wyjątkowej powszechnej wartości”. Listę prowadzi komitet UNESCO powołany przy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Na liście UNESCO obecnie na liście znajduje się ponad 1000 obiektów – w tym 14 w Polsce. Do najsłynniejszych należą m.in. Piramidy Egipskie, Tadż Mahal, Stonehenge. Wśród polskich na pewno warto znać Wieliczkę, Muzeum Auschwitz w Oświęcimiu, Stare Miasto w Warszawie czy Białowieski Park Narodowy.

fot. koplaniasrebra.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *