Nawigacja

Co stanie się z postindustrialną katedrą?

Z przykrością przyjąłem informację przekazaną przez spółkę Fortum: postanowiono sprzedać Elektrociepłownię Szombierki spółce powstałej zaledwie tydzień przed podpisaniem porozumienia i to w czasie, gdy zarząd województwa przeznaczył już fundusze na opracowanie analiz niezbędnych do ewentualnego przejęcia tego cennego obiektu – pisze Henryk Mercik, członek Zarządu Województwa Śląskiego.

Oto bowiem koncern Fortum poinformował o zawarciu 22 czerwca z władzami miasta oraz firmą z Gliwic trójstronnego porozumienia w sprawie sprzedaży obiektu. Na jego mocy wskazana przez władze miejskie spółka ma zostać nowym właścicielem obiektu. Strony umowy nie ujawniły kwoty, za jaką elektrociepłownia ma zostać przejęta.

Zawsze uważaliśmy, że władze samorządowe są najwłaściwszym podmiotem do kształtowania przyszłości obiektu o tak wielkiej wartości historycznej. W ciągu ostatnich miesięcy rozpatrywaliśmy oferty potencjalnych nabywców i ostatecznie zdecydowaliśmy się na wybór rekomendowanej przez władze Bytomia spółki Rezonator S.A., z którą w najbliższym czasie zamierzamy podpisać umowę sprzedaży Elektrociepłowni Szombierki – mówi Jacek Ławrecki, rzecznik prasowy Fortum.

Spółka Rezonator SA planuje powołanie do życia fundacji „Fabryka Muzyki Generator” i adaptację historycznej elektrociepłowni na działalność kulturalną, obejmującą między innymi stworzenie na jej terenie teatru muzycznego, studiów nagrań i mediateki. Ponadto do celów fundacji będzie również należało promowanie tradycji i dziedzictwa kultury przemysłowej Górnego Śląska.

Zarząd Województwa Śląskiego, mając świadomość ogromnej wagi zabytkowej elektrociepłowni dla mieszkańców Bytomia i całego województwa śląskiego z powagą podszedł do rozmów z przedstawicielami Fortum, jakie prowadzone były od połowy ubiegłego roku, a w efekcie których zlecił podległej instytucji opracowanie analizy możliwości funkcjonalnych dla elektrociepłowni „Szombierki” w Bytomiu, obiektu Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, na potrzeby jej rewitalizacji i adaptacji dla celów publicznych – napisał Mercik do prezesa Fortum Power and Heat, Johana Mikaela Lemströma natychmiast po otrzymaniu informacji o podpisaniu porozumienia.

(…) spółka Rezonator S.A., o kapitale zakładowym 100 000 zł, powstała zaledwie 16 czerwca br. i w moim odczuciu nie posiada doświadczenia ani w rewitalizacji zabytkowych obiektów poprzemysłowych, ani też w działalności artystycznej, jaką byłoby planowane rzekomo utworzenie w murach elektrociepłowni teatru muzycznego. Co więcej, nikt lepiej niż zarząd województwa – jako organizator Teatru Rozrywki i Opery Śląskiej – nie może ocenić, jak kosztowne i skomplikowane jest prowadzenie takiej instytucji. Widzimy to zresztą na przykładzie Miasta Gliwice, które nie tak dawno ze względów finansowych podjęło decyzję o przekształceniu swojego teatru muzycznego w dramatyczny, a należy przy tym pamiętać, że Gliwice nie należą do grona miast dotkniętych strukturalnymi problemami, jak ma to miejsce w przypadku Bytomia – dodaje Mercik poddając w wątpliwość zamierzenia spółki.

Pamiętać też należy, że nowy właściciel będzie musiał zmierzyć si z wysokimi kosztami utrzymania Elektrociepłowni Szombierki, które wcześniej Fortum szacowało na ponad 1,4 mln zł rocznie.

Władze województwa są zdania, że Elektrociepłownia Szombierki jest jednym z najważniejszych świadectw industrialnej historii regionu, zdaniem wielu architektów, historyków sztuki i miłośników zabytków techniki jest najwspanialszym kompleksem poprzemysłowym na Śląsku i dlatego należy wspólnie decydować o jej przyszłości.

W ostatnich latach społecznicy coraz częściej alarmowali, że wraz z zakończeniem produkcji obiekt, którego niepowtarzalna architektura przyczyniła się do nazwania go mianem postindustrialnej katedry, stopniowo niszczeje i pada ofiarą złodziei złomu. W zeszłym roku roku zebrali ponad 9 tys. podpisów pod petycją do właściciela obiektu o przeprowadzenie analiz, dotyczących jego możliwych nowych funkcji i ponowne udostępnienie dla zwiedzających.


elektrownia1Potężne kominy i harmonijna budowla Elektrociepłowni Szombierki stanowi od 1920 roku charakterystyczny element krajobrazu Bytomia. Zaprojektowana została przez braci Zillmanów z podberlińskiego Charlottenburga. Pierwotnie w miejscu elektrowni miała powstać fabryka prochu, ostatecznie jednak jej masywne konstrukcje przeprojektowano na potrzeby energetyczne. Szombierki były wówczas własnością niemieckiej spółki Schaffgotsch Bergwerksgesellschaft GmbH należącej do rodziny Schaffgotschów.
Uroczyste otwarcie obiektu miało miejsce 29 listopada 1920 roku. Pięć lat po uruchomieniu elektrowni na jej okazałej wieży zamontowany został czterostronny zegar marki Siemens und Halske. Średnica jego podświetlanych tarcz wynosi prawie pięć metrów, a każda ze wskazówek waży ok. 100 kilogramów. Jest to jeden z największych zegarów w naszym kraju.
Po II wojnie światowej zakład po zdobyciu terenu Górnego Śląska przez wojska sowieckie nadal prowadził produkcję i ciągle był jednym z najnowocześniejszych w Polsce. Jednak Rosjanie wywieźli znaczną część wyposażenia w okolice Uralu, w efekcie czego niemożliwa był kontynuacja pracy zakładu. Odbudowa potencjału przemysłowego obiektu rozpoczęła się po przejęciu go przez polskie władze cywilne.
Lata 60. przyniosły zwiększone zapotrzebowanie na ciepło ze strony odbiorców przemysłowych i nowych dużych osiedli, co spowodowało zmianę funkcji obiektu – w elektrociepłownię. Energię elektryczną oraz cieplną zakład produkował do połowy lat 90. Wówczas w jego murach zaczęli coraz częściej bywać artyści. Tancerze występowali w ramach międzynarodowych konferencji tańca, odbywały się spektakle teatralne, tworzyli tam plastycy, filmowcy, łucznicy rozgrywali zawody, odbywały się karczmy piwne, gale bokserskie, wizyty studyjne dziennikarzy z całego świata. Po sprzedaniu pod koniec 2010 r. Zespołu Elektrociepłowni Bytom SA fińskiej firmie Fortum zaprzestano tego typu działalności, uzasadniając to względami bezpieczeństwa.
Wiosną 2012 r. właściciel deklarował możliwość przekazania zabytku na rzecz planowanego w regionie Śląskiego Centrum Nauki (dopuszczając oddanie kompleksu marszałkowi). Ponieważ przyszłość Centrum nie nabrała kształtów, władze regionu równolegle próbowały znaleźć dla obiektu inną funkcję. W styczniu 2014 r. EC Szombierki wpisano na listę zabytków woj. śląskiego.
W kwietniu 2014 r. samorząd Bytomia podpisał z władzami koncernu Fortum przedwstępną umowę w sprawie przejęcia elektrociepłowni za symboliczne 100 zł z końcem lipca ubiegłego roku. Do tego czasu strony miały uzgodnić szczegóły właściwego porozumienia, do którego jednak nie doszło.
Za:ZEC Bytom SA, PAP

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *